Een brandveilige boekenwand rond een haard of trapgat

Een haard en een wand vol boeken passen visueel prachtig bij elkaar. Toch komen daar twee dingen samen die elkaar niet zomaar verdragen: warmte en brandbaar materiaal. Rond een trapgat speelt bovendien de constructie mee. Daarom begint zo'n ontwerp met veiligheid en pas daarna met de indeling.

Een brandveilige boekenwand houdt afstand

Een brandveilige boekenwand begint bij afstand. Elk toestel straalt warmte af, en elk merk schrijft daar eigen maten voor. Die afstanden verschillen sterk per kachel, per haard en per inbouwmodel. Daarom noemen wij hier bewust geen vaste maten. Houd altijd de installatievoorschriften van de fabrikant aan en laat een erkende installateur meekijken voordat u iets rond het toestel timmert.

In de praktijk vertalen wij die opgave naar het ontwerp. Soms betekent dat een open zone naast de haard, soms een onbrandbare afwerking en soms simpelweg een kortere wand. Algemene uitleg over veilig stoken vindt u bij Milieu Centraal. Voor regelgeving rond wonen en bouwen kunt u terecht op rijksoverheid.nl.

Rookkanaal en schouw: raak niets dicht

Niet alleen de haard wordt warm, ook het rookkanaal geeft warmte af. Timmer zo'n kanaal daarom nooit zomaar in. Uw installateur bepaalt of er isolatie omheen hoort en hoeveel ruimte het kanaal nodig heeft. Wij tekenen de kast pas nadat die punten vastliggen. Zo voorkomen wij dat u achteraf een net gemonteerd paneel weer moet loshalen.

Denk daarnaast aan het onderhoud. Een schoorsteenveger moet bij het kanaal en bij de aansluiting kunnen. Wij maken daarom een afneembaar paneel of een luik in de betimmering. Zo blijft alles bereikbaar, terwijl u er in het dagelijks beeld niets van ziet.

Houd bovendien rekening met de luchttoevoer van uw toestel. Veel haarden halen hun verbrandingslucht uit de kamer of via een leiding van buiten. Sluit u zo'n opening per ongeluk af met een plint of een sokkel, dan stookt het toestel slechter. Wij vragen dat punt daarom altijd na bij uw installateur.

De dragende constructie rond een trapgat

Rond een trapgat mist u vaak juist de wand die het gewicht draagt. Een boekenwand hangt daar dus deels in het luchtledige. Wij zetten zo'n kast daarom af op de vloer en verankeren hem boven in de constructie. Vervolgens koppelen wij de vakken onderling, zodat het geheel één stijf kader vormt.

Onderschat het gewicht van boeken niet. Een volle plank weegt fors, en een hele wand telt dat gewicht bij elkaar op. Bij twijfel over de vloer of de verankering vragen wij een constructeur om advies. Ook een valbeveiliging langs het trapgat nemen wij in het ontwerp mee, zodat de wand daar netjes op aansluit.

Plankdikte en doorbuiging

Doorbuiging is de meest gemaakte fout in een boekenwand, ook in een brandveilige boekenwand. Een plank die te dun is of te ver overspant, zakt langzaam door. Dat gebeurt niet meteen, maar na een jaar ziet u de lijn al hangen. Daarom rekenen wij per plank de overspanning en de belasting uit.

• Hoe zwaarder de belasting, hoe korter de overspanning mag zijn.
• Een dikkere plank of een verstijving aan de achterzijde helpt direct.
• Een opgedikte voorrand oogt zwaar en verstijft de plank tegelijk.
• Massief hout draagt bij gelijke dikte meer dan een gewone spaanplaat.
• Verdeel zware boeken over de onderste vakken, niet over de bovenste.

In de praktijk lossen wij lange overspanningen op met een extra staander. Zo'n staander deelt de wand ook optisch in en geeft rust in het beeld. Bovendien kunt u de vakken dan verschillend indelen, bijvoorbeeld hoog voor kunstboeken en laag voor pockets.

Materiaal en afwerking bij een warmtebron

Naast een haard kiezen wij materialen die stabiel blijven. Gelakt MDF blijft vlak en is goed te repareren. Massief eiken oogt warm, maar het werkt met het seizoen mee. Daarom houden wij bij massief hout extra ruimte in de naden en zetten wij niets klemvast tussen twee wanden.

Dicht bij het toestel gaan wij een stap verder. Daar werken wij liever met steen, staal of een onbrandbare plaat, in overleg met uw installateur. Zo houdt u de warme zone vrij van hout, terwijl de rest van de wand gewoon warm en huiselijk blijft.

Zo pakken wij zo'n wand aan

Bij een brandveilige boekenwand houden wij een andere volgorde aan dan bij een gewone kast. De veiligheid gaat hier namelijk voor de vormgeving uit, en niet andersom. Daardoor weet u vroeg in het traject wat er wel en niet kan.

1. Wij meten de ruimte in en noteren merk en type van uw toestel.
2. Vervolgens halen wij de installatievoorschriften erbij en stemmen wij af met uw installateur.
3. Daarna tekenen wij de wand, inclusief de vrije zone en het onderhoudsluik.
4. Zodra het ontwerp klopt, rekenen wij de plankdiktes en de overspanningen door.
5. Tot slot laten wij het plaatwerk op maat zagen bij een vaste partner en monteren wij alles bij u thuis.

Tot slot kijken wij naar het licht in de vakken. Een ledstrip in de bovenrand geeft warm licht op de ruggen van uw boeken, zonder dat u de lichtbron ziet. Houd de trafo bereikbaar achter een afneembaar paneel, want die gaat niet eeuwig mee. Bij een haard in de buurt kiezen wij bovendien bewust de koelere kant van de wand voor die elektra.

Wilt u een uitgevoerd voorbeeld zien? Bekijk de boekenwand die wij rond een haard maakten. Op de pagina over boekenwanden en tv-meubels leest u hoe wij zo'n wand opbouwen en afwerken.

Samen naar uw haard en trapgat kijken

Loopt uw wand straks langs een haard of om een trapgat heen? Stuur ons foto's van de ruimte en het typeplaatje van uw toestel. Wij komen langs, meten in en overleggen zo nodig met uw installateur. Neem gerust contact op; dan kijken wij samen wat veilig en mooi kan.