Onderhoud van uw houten meubel: oliën, wassen en lakken

Een tafel van massief hout gaat heel lang mee, mits u hem af en toe wat aandacht geeft. Veel werk is dat gelukkig niet, want met een uur per jaar komt u een heel eind. In dit artikel leest u hoe olie, was en lak zich tot elkaar verhouden. Daarnaast leggen wij uit wat u doet bij een vlek en waarom vocht in huis zo meetelt.

Een houten meubel onderhouden begint bij de afwerking

Wat u moet doen, hangt volledig af van de laag die op het hout zit. Daarom vragen wij bij de oplevering altijd of u weet wat er precies op ligt. Een geoliede tafel vraagt namelijk iets anders dan een gelakte kast in de gang. Kortom, begin bij de afwerking en pas uw poetsbeurt daar vervolgens op aan.

• Olie trekt in het hout en laat de nerf voelbaar en open.
• Hardwaxolie combineert olie met was en sluit het oppervlak iets meer af.
• Was geeft een zachte glans, maar beschermt het minst tegen vocht.
• Lak legt een gesloten laag over het hout en houdt water buiten.

Weet u het niet zeker? Druk dan een druppel water op een onopvallende plek, bijvoorbeeld onder het blad. Trekt de plek donker weg, dan is het hout geolied. Blijft de druppel gewoon bol staan, dan zit er lak of hardwaxolie op.

Oliën: bijwerken kan altijd

Olie is veruit de meest vergevingsgezinde afwerking, omdat u plaatselijk kunt bijwerken. Neem een dun laagje meubelolie en breng dat in de richting van de nerf aan. Laat het ongeveer twintig minuten intrekken en wrijf daarna alles zorgvuldig droog na. Blijft er olie op het oppervlak staan, dan wordt het blad plakkerig.

Een tafel waaraan u dagelijks eet, oliet u ongeveer twee keer per jaar bij. Een dressoir of een boekenwand hoeft dat veel minder vaak. Toch loont het om droge plekken bij te houden, want droog hout neemt vlekken sneller op. Leg gebruikte doeken buiten open te drogen, omdat olie in een prop kan broeien.

Wordt het blad na een jaar dof rond de plekken waar u eet? Dan vraagt het hout simpelweg om een nieuwe laag. Een houten meubel onderhouden is op dat punt vooral een kwestie van op tijd reageren.

Wassen en lakken: twee andere routes

Was ruikt prettig en voelt zijdezacht aan, wat veel mensen erg waarderen. Daar staat tegenover dat was weinig weerstand biedt tegen een natte glazenbodem. Wilt u toch was, boen dan één keer per jaar en poets het daarna goed uit. Anders blijft er een dof waas achter dat u in strijklicht meteen ziet.

Lak legt de meest gesloten laag over het hout en houdt vocht keurig buiten. Daardoor kunt u zonder zorgen met een vochtige doek over het blad gaan. Een beschadiging valt echter meer op, want lak laat zich niet plaatselijk bijschuren. In dat geval schuren wij het hele blad terug en lakken wij het opnieuw.

Een houten meubel onderhouden dat gelakt is, kost dus weinig moeite. Gebruik bij elke afwerking milde zeep en houd schuursponsjes ver weg. Agressieve reinigers tasten de laag aan, ook als u dat de eerste keer niet ziet. Zo wint u even tijd, maar verliest u op termijn glans en bescherming.

Vlekken verwijderen zonder schade

Snel handelen scheelt uiteindelijk het meeste werk, dus wacht niet tot de volgende ochtend. Onderstaande volgorde werkt goed bij een geolied blad en bij hardwaxolie.

1. Neem de vlek meteen op met een droge, zachte doek.
2. Maak daarna na met lauw water en een kleine druppel milde zeep.
3. Droog het hout direct af, want staand vocht doet verreweg het meeste kwaad.
4. Blijft er een lichte kring staan? Schuur dan heel voorzichtig met korrel 240.
5. Breng vervolgens een dun laagje olie aan en wrijf dat goed uit.
6. Laat het blad een nacht rusten voordat u er weer aan werkt.

Een witte kring ontstaat bijna altijd door vocht dat onder de laag is gekropen. Die verdwijnt vaak met warmte, bijvoorbeeld door voorzichtig te föhnen op de laagste stand. Een zwarte vlek zit dieper en komt meestal door een reactie tussen looizuur en ijzer. Dan is licht schuren en opnieuw oliën de enige begaanbare weg.

Luchtvochtigheid in huis

Hout leeft mee met de lucht in uw kamer, het hele jaar door. Prettig voor een meubel is een luchtvochtigheid tussen de 45 en 60 procent. In de winter zakt dat door de verwarming flink weg, soms tot ver daaronder. Daardoor krimpt het hout en kunnen naden zich zichtbaar openen.

Zet een meubel daarom niet pal tegen een radiator of vlak boven een vloerverwarmingsstrook. Een bakje water op de verwarming helpt al meer dan u zou denken. Een eenvoudige hygrometer kost weinig en geeft u meteen inzicht in de situatie. Wilt u meer weten over een gezond binnenklimaat? Kijk dan op milieucentraal.nl.

Wat werken van hout betekent

Werken betekent dat hout uitzet en krimpt onder invloed van vocht. Dat gebeurt vooral in de breedte en nauwelijks in de lengterichting. Een blad van een meter breed kan door de seizoenen enkele millimeters verschillen. Dat is geen gebrek, maar volkomen natuurlijk gedrag van een levend materiaal.

Wij houden daar in de constructie rekening mee, juist omdat het onvermijdelijk is. Zo bevestigen wij een massief blad met sleufgaten of met plaatjes die kunnen schuiven. Daardoor blijft het blad vlak, terwijl het hout gewoon zijn gang kan gaan. Bij een kastdeur laten wij bewust wat extra speling in de naad.

Ziet u in januari een fijne naad die in mei weer helemaal dicht zit? Dan werkt uw meubel precies zoals het hoort. Twijfelt u toch, stuur ons dan gerust een foto met een korte uitleg erbij.

Zo houdt u uw houten meubel jarenlang mooi

Een houten meubel onderhouden is dus vooral een kwestie van gewoontes: droog afnemen, snel reageren en jaarlijks bijwerken. Zet daarnaast hete pannen op een onderzetter en gebruik een placemat onder natte glazen. Wilt u weten welke houtsoort het minst gevoelig is? Lees dan ons artikel over houtsoorten voor meubels. Zoekt u juist een nieuwe tafel, bekijk dan onze tafels en eetkamermeubels.